Geschiedenis2018-06-25T15:25:17+00:00

Geschiedenis

Integratief gezondheidscentrum Hypericon

Geschreven door Marjan Meddens

Sinds 41 jaar bestaat in Nijmegen ons eerstelijns gezondheidscentrum Hypericon, begonnen als een idealistisch initiatief in de roaring seventies als Antroposofisch Therapeuticum. Inmiddels is het een realistisch eerstelijns centrum voor integratieve geneeskunde, passend bij een brede kijk op gezondheid en ziekte, tegenwoordig aangeduid als positieve gezondheid.

Medewerkers
In ons centrum werken twee-en-twintig personen, waarvan vijf in dienstverband. De overige medewerkers zijn zelfstandig.
Er is een huisartsenpraktijk met drie huisartsen, een consultatiebureau, twee verpleegkundigen, fysiotherapeuten, een diëtist, een psycholoog, een bewegingstherapeut, een voedingstherapeut, een kunstzinnige therapeut, een massagetherapeut, een huidtherapeut, een consultatief werkend huisarts en een orthomoleculair therapeut.
In deze therapeuten en artsen zijn de volgende disciplines vertegenwoordigd: huisartsgeneeskunde, antroposofie, homeopathie, familie-opstellingen, craniosacraal therapie, uitwendige therapie, psychotherapie, ayurvedische (massage)therapie, orthomoleculaire geneeskunde en diëtiek, manuele therapie, cesartherapie en AOT, euritmie, kunstzinnige therapie en huidtherapie.

Organisatievorm in historisch perspectief
De organisatievorm is zo dat alle therapeuten zelfstandig zijn en een ruimte huren van een stichting. Deze beheert het pand en bestaat al sinds de oprichting in 1976. De stichting heet dan ook STAG, STichting ter bevordering van Antroposofische Geneeskunde. Zij bestaat uit een driekoppig bestuur, dat momenteel vooral optreedt als beheerder van het pand.
Van oudsher had de STAG een grote invloed op het beleid van Hypericon. In de beginfase bepaalde zij zelfs de hoogte van de toelage van de werkers.
In de loop der jaren is deze rol steeds kleiner geworden, deels als bewust proces om de medewerkers te laten groeien tot ondernemers. Dit was ook nodig omdat rond de eeuwwisseling het idealisme van de begintijd zich had verstard in ongezonde verhoudingen, waarbij de bestuursleden en artsen in de rol van slecht functionerende ouders terecht waren gekomen en de therapeuten in die van oneigenlijke afhankelijkheid.
Deze verandering is ingezet door een totale wisseling van het stichtingsbestuur, onder druk van het dreigende vertrek van de huisartsenmaatschap. Door het nieuwe bestuur, dat gekozen was op bestuurlijke kwaliteiten, is er een lang en duurzaam traject van ongeveer tien jaar gestart, waarbij ingezet is op het expliciteren van verantwoordelijkheden middels afgebakende overlegstructuren, het opstellen van protocollen, en het meer en meer zelfstandig laten functioneren van de medewerkers.
Deze ontwikkeling resulteerde in de herdoop van het centrum van antroposofisch tot integratief gezondheidscentrum op haar 35e verjaardag in 2011, met een feestelijke heropening door de wethouder van Nijmegen.
Tevens hebben wij als ondernemers besloten om met ingang van 2018 onszelf onder te brengen in de rechtsvorm van een vereniging Dit maakt het, nu ook formeel, mogelijk om gezamenlijke verantwoordelijkheid te dragen voor het lidmaatschap van het team en voor gedeelde kosten, zoals voor de schoonmaak en onze website.
De genoemde zelfstandigheid betekent dat alle ondernemers zelf verantwoordelijk zijn voor voldoende omzet.

De huisartsen verwijzen zowel binnen het centrum als naar behandelaren buiten het centrum, afhankelijk van wat het meest passend lijkt voor deze patiënt in deze situatie.

In de loop van de jaren zijn de huisartsen gestopt met het behandelen van consultatieve patiënten, zodat ze alleen verantwoordelijk zijn voor eigen huisartspatiënten die ook bij hen ingeschreven staan en in Nijmegen moeten wonen.
Inhoudelijk overleg over patiënten tussen de verschillende werkers vindt voornamelijk plaats in de wandelgangen. Daarnaast wordt er gewerkt met schriftelijke overdrachten en is er ongeveer vijf keer per jaar een inhoudelijke avond met alle ondernemers, waarbij vanuit twee à drie disciplines één thema belicht wordt, zoals bijvoorbeeld onlangs darmklachten.

Beschouwing
We dankbaar en trots over wat er mogelijk blijkt binnen ons centrum.
Laten we daar eens verder naar kijken. Waaruit blijkt dat integratieve karakter?

Door de vele therapeutische opties kunnen we bijvoorbeeld psychiatrische patiënten langer, met minder opnames en met minder medicatie behandelen.
Verder blijken we deskundig te zijn voor wat betreft SOLK (Somatisch Onverklaarde Lichamelijke Klachten). Deze grote groep patiënten zijn sinds een aantal jaren gedefinieerd, eigenlijk aan de hand van het wereldbeeld van de huidige geneeskunde. Wat niet begrepen wordt, hoort bij SOLK. Omdat wij als integratief centrum van meerdere verklaringsbeelden gebruik maken, ligt het voor de hand dat wij deze klachten vaak wel kunnen plaatsen of behandelen. In een lopend promotieonderzoek wordt de meerwaarde hiervan bevestigd.
Onze therapieën zetten bewust in op rust, ritme en herstel. Aangezien het celherstel juist tijdens rust actief wordt, draagt dit begrijpelijkerwijs bij tot een milder beloop ziekten en minder complicaties van ingrepen en behandelingen.
Een ander belangrijk aspect van onze behandelingen is de aandacht voor leefwijzen. Er is veel kennis in huis over darmen en voeding. Maar ook voor wat we noemen ‘kleine verslavingen’. Deze aandacht is een vanzelfsprekend onderdeel van onze aanpak. Op deze manier worden consulten naar aanleiding van klachten op een natuurlijke manier deel van preventieve interventies. Het is een samenspel tussen de patiënten en ons. Veel van onze patiënten hebben al een leefwijze waarbij ze bijvoorbeeld veel plantaardig voedsel gebruiken, hetgeen wij dan weer ondersteunen.
Het gedachtengoed om vanuit acceptatie klachten te benaderen, wat zich nu via mindfulness breed verspreidt, is van oudsher onderdeel van onze visie en werkwijze. Een stap verder is om ziekten te zien als mogelijk onderdeel van een ontwikkelingsproces. Door vanuit deze visie de patiënten te benaderen kan ruimte ontstaan en soms leidt het tot onverwachte wendingen.

Resultaten
Wat betekent dit in getallen?
Door de automatisering wordt er veel gemeten en zodoende kunnen we ook een aantal getallen aanreiken. De verklaring van deze getallen laat natuurlijk ruimte voor discussie.

Onze praktijk heeft ten opzichte van het regionale gemiddelde:
– een vierde tot een vijfde van het aantal diabetespatiënten
– de helft van het aantal patiënten met hart en vaatziekten
– de helft tot een derde van de COPD patiënten, waarvan minder dan een derde rookt.

Vanuit de landelijke ‘spiegelinformatie’ blijkt dat we in totaal ongeveer even duur zijn als andere huisartspraktijken, maar dat we ongeveer het dubbele aantal psychiatrische patiënten hebben. En dat we veel minder kosten aan specialistische zorg hebben en medicatie, waarbij er juist meer kosten zijn voor patiëntencontacten met de huisartsen, fysiotherapeuten en psychologen. Kortom, een verschuiving naar minder invasieve zorg.

Met als voorlopige, voorzichtige conclusie dat er misschien een sterke reductie is van chronische ziekten.

In ieder geval vind ik het in de dagelijkse praktijk opvallend dat wij een groot aantal ouder wordende patiënten hebben – de patiënten van het eerste uur die de oprichting hebben meegemaakt zijn nu grotendeels met pensioen – die op een pittige, eigenwijze manier oud worden met weinig of geen reguliere medicatie. Dit vormt een groot contrast met de ouderen die ik in de diensten zie, met juist lange lijsten medicatie en het ontbreken van het vuur in de ogen.

Als illustratie nog enkele citaten van Hypericon-patiënten:
“Er wordt echt gekeken naar de achterliggende oorzaak, niet alleen symptomen bestreden.”
“Ik ben sinds kort patiënt in deze praktijk. Ik vind het fijn dat er wat meer tijd is voor een consult en dat er open wordt gestaan voor complementaire zorg/behandeling en deze ook echt meegenomen wordt in de reguliere behandeling.”
“Voor het eerst in mijn hele leven heb ik een huisarts ontmoet die me echt begrijpt en hulp kan bieden.”
“Ik word gezien als totaal mens dus niet alleen de lichamelijke klacht maar ook het psychische en het emotionele aspect.”
“Ze weten heel snel de diepere oorzaak te raken en nemen daar dan ook de tijd voor, heel bijzonder!”
“Ik heb het gevoel dat ik mijn verhaal goed naar voren kan brengen en dat ik invloed heb op eventuele vervolgstappen. “

Tenslotte, idealisme heeft vele valkuilen. Ik zou aan enthousiaste pioniers, die een dergelijk gezondheidscentrum willen opzetten de volgende twee tips willen geven: werk van klein naar groot, en zoek samenwerking met mensen, die zich in de praktijk bewezen hebben.

In de hoop dat er vele eerstelijns integratieve of integrale centra zullen volgen in Nederland.

Contact

  • Bezoek het Centrum
    Berg en Dalseweg 83, Nijmegen