Slaapritme
_______________________________

Kinderspreekuur Hypericon Kinderen en hun slaapritme
Een pasgeboren baby slaapt normaal gesproken zestien uur per etmaal. Het heeft vooral zoveel slaap nodig, omdat het moet groeien.
Een zuigeling heeft van zichzelf geen slaapritme. De voeding, de aandacht, de zorg en de liefde van de verzorgers maken het de baby mogelijk heel geleidelijk in een slaapritme te komen. Aanvankelijk is dat nog een vijfentwintig-uurs ritme; het kind heeft in de baarmoeder alleen het donker ervaren en wordt zodoende elke ochtend een uurtje vroeger wakker. Nu het in het licht leeft en ons dagritme volgt, gaat de biologische klok lopen. Het krijgt op vaste uren honger en gaat na de voeding en het wakker zijn weer lekker slapen. In het begin is dat dus heel veel slapen en weinig wakker zijn. Dit patroon verschuift gaandeweg van bijna een heel etmaal slapen naar een nachtrust van twaalf uur en een ochtend- en middagslaap (peuter), dan gaat het over in een nachtrust plus middagslaap (kleuter) en rond het vijfde jaar verdwijnt ook de middagslaap en slaapt het schoolgaande kind alleen ‘s nachts nog de klok rond.
Lotte ligt heerlijk te slapen
Elke slaap kent verschillende stadia waarin een lichte slaap, een diepe slaap en een droomslaap (de zgn.rapid eye movements of REM-slaap) elkaar opvolgen. De helft van de slaaptijd van zuigelingen bestaat uit de REM-slaap. In deze fase wordt flink gedroomd, bewegen de ogen snel heen en weer en zijn de organen hard aan het werk. De REM-slaap is erg belangrijk, omdat tijdens deze fase de ervaringen van de dag worden opgeslagen in de organische processen; ze worden lijfelijk, het geheugen wordt opgebouwd.
De diepste slaap bereiken jonge kinderen nog niet. De verschillende stadia van slaap volgen elkaar snel op en zijn daardoor korter. Het is dus normaal dat het jonge kind `s nachts een aantal keren bijna wakker wordt, om dan meestal zelf weer in een diepere slaap te komen.
 Tijdens het slapen rust het kind uit, groeit het, en verteert alle belevenissen van de dag zodat het de volgende dag fris en wijzer aan nieuwe dingen kan beginnen. Welke dat zijn, heeft vooral met de leeftijd van het kind te maken. Voor een pasgeboren baby is alles nieuw. Hoewel de zuigeling alles voor het merendeel onbewust ervaart, hebben nieuwe zaken grote invloed op diens beleving, groei en welzijn. Naarmate een kind ouder wordt, zal het alle belevenissen bewuster meemaken en ook dan zal het die indrukken en ervaringen ‘s nachts meenemen. Zo worden in de slaap en de dromen de psychische leerprocessen beïnvloedt die vormend zijn voor de opvattingen en de stemmingen van het kind.

Samenvattend zou je vanuit antroposofisch gezichtspunt kunnen zeggen dat ons bewustzijn wordt gezien als een afbraakproces; als we slapen laat het astraallichaam en het ‘ik’ de bovenpool los en gaan werken vanuit de onderpool, de opbouwkrachten van onze stofwisseling. Bij een goede opbouw van het waken en slapen blijven deze processen redelijk met elkaar in balans, met in de loop van het leven een lichte verschuiving naar afbraak.

Lotte slaaptLotte
Verstoring van het slaapritme.

De slaap van een kind kan door allerlei oorzaken worden verstoord.Een neus vol snot, een tand die op doorkomen staat of een warme maaltijd die vlak voor het slapen gaan, gegeten wordt, kunnen het kind behoorlijk in de weg zitten. Ook koorts, pijn en andere lastige fysieke klachten kunnen het slapen verhinderen.

Naast ongemakken van fysieke aard kan ook de alledaagse drukte grote invloed hebben op de rust van het jonge kind. Veel ouders houden hun baby’s de hele dag bij zich; het kind staat in de kinderwagen in de huiskamer of wordt rondgedragen. De baby moet in een korte tijd de overstap maken van de rustige, warme, stille, deinende baarmoeder naar de drukte van de huiskamer. De telefoon gaat, de televisie staat aan en er komt bezoek binnen. Veel jonge baby’s kunnen daar niet tegen. De voortdurende prikkels maken de baby wanhopig en het enige antwoord daarop is huilen. De zuigeling gaat huilen om al deze overprikkeling kwijt te raken. De ouders weten vaak niet goed wat er met hun kind aan de hand is en gaan het voeden, ronddragen en afleiden.
Zo wordt het voor de baby nog onrustiger; het raakt gespannen en slaapt als een haasje, waakzaam en oplettend. Slapen in de kinderwagen Op deze manier lopen ouders het risico hele dagen en nachten met hun onrustige baby bezig te zijn. Er ontwikkelt zich een patroon dat uiteindelijk geen mens volhoudt.

 Deze gang van zaken is in de verschillende leeftijdfases terug te vinden. Telkens als het kind weer een stap in zijn ontwikkeling doet, ziek is geweest of iets nieuws meemaakt zoals Sinterklaas, vakantie of een onverwacht logeerpartijtje, kan de onrust het slapen gaan verstoren. Het kind krijgt meer indrukken te verwerken dan het aankan, wordt onrustig of angstig en raakt overprikkeld.
De extra aandacht die het kind in deze periode van de ouders krijgt, is vanzelfsprekend maar moet ophouden als het kind zich weer hersteld heeft en de situatie weer de oude is. Helaas geeft het deze aandacht niet altijd op en wil het alleen nog maar bij de ouders in bed of staat krijsend boven aan de trap nadat het, begeleid door de broodnodige rituelen, in bed is gelegd.
MAMMA!!
In korte tijd kan er een patroon ontstaan, waarin de ouders ‘s avonds uren naast het bed zitten of ’s nachts een aantal keren het bed uit moeten om allerlei gebruiken (fopspeen, glaasje water, knuffel) toe te passen.
Kortom; het slaapritme van het kind is volledig verstoord en om te kunnen slapen is het volkomen afhankelijk geworden van de wakende of aanwezige ouder.