Koorts, een teken van ziekte
Als je koorts hebt weet je dat je ziek bent, alleen weet je nog niet welke ziekte je hebt. Bij kinderen kan ook spanning of inspanning de oorzaak zijn; de koorts is een symptoon. De koorts zelf kan geen kwaad, de vraag is: kan de achterliggende ziekte kwaad, vraagt deze om een behandeling en put de koorts misschien te veel uit. Koorts kun je het beste meten met een thermometer; bij jonge kinderen doe je dat anaal, ook als ze het vervelend vinden. Aan het voorhoofd voelen om de koorts op te nemen geeft soms wel een indicatie, maar kan zeer misleidend zijn. Als de lichaamstemparatuur onder invloed van koorts gaat stijgen, doet het lichaam zijn best om de warmte te activeren en vast te houden. De stofwisseling versnelt en de patiënt kan gaan liggen klappertanden en rillen. Het bloed trekt zich terug uit de huid om de warmte afgifte zoveel mogelijk te beperken, waardoor de patiënt bleek ziet en het koud heeft. Ook voelt zijn voorhoofd koud aan, hoewel zijn lichaamstemparatuur inmiddels opgelopen is tot 38,5°. Dit is de witte fase van de koorts. Het omgekeerde doet zich voor als het kind over het hoogtepunt van de koorts heen is. De koorts zakt; het lichaam wil de warmte kwijt. De patiënt gaat zweten, voelt warm aan, de huid straalt veel warmte uit en het voorhoofd is heet. Dit is de rode fase. Tijdens de ziekte kan de koorts overigens af en toe stijgen en dalen.
Wat kun je doen bij koorts? In de eerste instantie moet bij het vermoeden van koorts (ziek voelen, bleek zien en koud hebben) de temparatuur gemeten worden. Is er sprake van oplopende koorts dan kun je het kind op een lekker rustig en warm plekje leggen. Dit laatste is vooral belangrijk, omdat we dan het lichaam steunen in zijn poging om de temparatuur te laten stijgen, desnoods met een warme kruik aan de voeten. Anders verliest het kind te veel energie: het is te vergelijken met de verwarming hoog zetten en de ramen open. Als de koorts daalt en de warmte-afgifte op gang komt, kan het kind wat luchtiger gekleed worden. Bij koorts die hoog oploopt en leidt tot warmtestuwing, hoofdpijn, ijlen en overmatig transpireren, is het zaak het lichaam iets af te koelen door:	- het kind luchtig te kleden - de temparatuur in de kamer fris te houden - met lauw water van 37° het lichaam afwassen met bijvoorbeeld mint- of thijmthee in het water. Zorg bij het afwassen dat telkens alleen het te wassen deel van het lichaam bloot is. - het drinken van warme kruidenthee (lindenbloesem og vlierbloesem) - bij veel braken kleine beetjes drinken geven; één theelepeltje per tien minuten, bijvoorbeeld rijstwater met een beetje honing (een lepel rijst koken in een halve liter water) - bij aanhoudende koorts een briefje bijhouden met daarop: temparatuur, vochtopname, plassen en ontlasting - medicamenten in de witte fase; Aconitum China zetpillen, vier maal daags één zetpil In de rode fase; Chamomilla Comp. zetpillen, vier maal daags één zetpil. Dit kan ook bij pijn of onrust. Ferrum Phosphoricum (kinfludo) korrels, ieder uur vijf korrels.|

Samenvatting Koorts is in pricipe een nuttige reactie van het lichaam bij een infectie, omdat het de afweer versterkt. De hoogte van de koorts zegt niets over de aandoening. Koorts zelf is niet gevaarlijk en hoeft niet behandeld te worden. De temparatuur komt in de regel niet boven de 41,7°. Meestal betreft het een onschuldige infectie. Houdt de koorts langer dan drie dagen aan, dan is het verstandig de huisarts te waarschuwen. Doe dit ook bij alarmerende symptomen. Koortsstuipjes komen zelden voor. Als een kind stuipjes krijgt, zijn er geen restverschijnselen. Koorts kan het best behandeld worden door bedrust, warme dranken, weinig eten, eventueel natuurlijke medicamenten of door toepassen van citroenwikkels of afwassingen.

De citroenwikkel Benodigdheden - kom met lauw water, 2° onder de temparatuur van de zieke - 1 citroen, mesje - katoenen kniekousen of wikkeldoek 15 cm breed - wollen kniekousen of wikkeldoek 15 cm breed ( de kousen zijn tot over de kuiten) - wringdoek - 2 handdoeken - 2 veiligheidsspelden Vertel het kind wat je gaat doen voor zover daar nog interesse in is en laat het eventueel plassen. Maak het bed klaar, waarbij je de onderkant van het bed vrij maakt zodat je makkelijk bij de benen kunt. Zorg dat de zieke goed toegedekt blijft, de kamer fris en opgeruimd is en de gordijnen gesloten. Leg een handdoek onder de benen en dek ze weer toe. Een citroen in een kom met lauw water doorsnijden en stervormig insnijden en uitpersen met het kopje of je hand. De wikkeldoek of kousen in de wringdoek rollen en in het citroenwater leggen. Oren (overstekende delen van de wringdoek) laten uitsteken zodat ze droog blijven. Het citroenwater laten intrekken en goed, heel goed uitwringen zodat er geen druppel meer uitkomt, anders koelen de benen te veel af. Kousen uit de wringdoek halen en aandoen. Bij een wikkel vanaf de tenen tot de knie wikkelen, zonder kieren. De wolwikkel of kous hier omheen zonder kieren. Hetzelfde bij het andere been. 20 - 25 minuten wachten en de wikkel weghalen; hij is dan bijna droog. Is de zieke nog te warm en dreigt nog te gaan ijlen, dan de wikkel herhalen tot twee keer (wel nieuw citroenwater nemen). Krijgt de zieke koude voeten, dan zijn de wikkels waarschijnlijk te nat. De wikkels weghalen en de voeten warm wrijven of een kruik geven. ALs de zieke in slaap gevallen is kun je de wikkels laten zitten als je zeker weet dat ze droog zijn. Klik hier voor de citroenwikkel-uitleg mét foto's!!

Bronnen:
Peter Staal - Koorts
Paul Meeuwese - Gids voor ziekte en preventie
Beide zijn uitgegeven door het Centrum Sociale Gezndheidszorg.
Contactpersoon: R. Hartman Wuts,
telefoonnummer 08340 - 43030